Vooruit met de fluyt (Met de wind in de zeilen vooruit!)
In deze les leren de kinderen hoe een schip zich voortbeweegt op basis van windkracht. De kinderen leren dit door te experimenteren met diverse aanpassingen aan het vaartuig. Wat levert een hogere snelheid op? Wie maakt het snelste vaartuig?
image-3
Kerndoel 42: De kinderen leren onderzoek doen naar materialen en natuurkundige verschijnselen.
groep 7 groep 8 groep 6
De lesbrief is geschikt voor 8 leerlingen
maritiem transport en voertuigen water
activiteit en project materiaal
De lesduur van deze lesbrief is 75 minuten
De kosten voor de uitvoer van deze lesbrief bedragen ongeveer70 euro (incl. eenmalige investering snijder)
+ Piepschuimsnijder: 50 euro
+ Extra reserve snijdraden: 5 euro
+ Platen polystyreen (piepschuim): 8 euro
+ Sateprikkers: 2 euro
+ Rol vuilniszakken: 3 euro
Geen overige kostenspecificatie bekend
instructievormen, samenwerkingsvormen, interactievormen, opdrachtvormen
De voorbereidingstijd bedraagt ongeveer: 30 minuten

+ Windkracht, het begrip reactie-tegenreactie.
+ Deze les vereist weinig voorkennis. Bij voorkeur wordt deze les gekoppeld gegeven aan een nautisch onderwerp, bijvoorbeeld ontdekkingsreizen of de VOC, waarbij zeilschepen een rol spelen en het belang van navigatie en snelheid van deze schepen.
+ Vraag de kinderen om kosteloos materiaal mee te nemen. Materiaal dat bij voorkeur drijft (zodat het bijvoorbeeld als extra drijvers kan worden gebruikt).
+ Er moet een veilige opstelling worden gevonden voor de piepschuimsnijder. Bij voorkeur met een extra begeleider (zeker als deze les met een groep 5 of 6 wordt gegeven.
+ Voor de eerste les moet een ruimte worden klaargezet waar een watertafel kan worden gevuld en neergezet. Verder moet er een ventilator (of meerdere ventilatoren) worden neergezet aan een zijde van de watertafel.
+ Kosteloze materialen
+ Piepschuim platen
+ Plastic vuilniszakken
+ Satéprikkers
+ Elektrische ventilator
+ waterbak / watertafel
+ Piepschuimsnijder

Deze les kan gegeven worden n.a.v. een nautisch thema uit geschiedenis of aardrijkskunde. Wat maakt een zeilschip een succesvol zeilschip? Dit gaan we uitzoeken in deze les. Wat is een goede vorm voor een schip? Welk zeil levert de meeste snelheid op? Hoe blijft een schip goed op koers?
Introductie. Kom aan boord
Deze stap duurt ongeveer 10 minuten minuten
We introduceren het begrip zeilen. Wat is een zeilboot? Maak een woordweb a.d.h.v. het thema 'zeilen'. Eventueel kan gebruik gemaakt worden van het filmpje dat ter bijlage is toegevoegd.


Fase 1. Materiaal inventarisatie en uitleg
Deze stap duurt ongeveer 10 minuten minuten
De te gebruiken materialen worden gepresenteerd en verduidelijkt. Per groep wordt een stuk piepschuim gegeven van een bepaalde afmeting (later te bepalen). De werking van de piepschuimsnijder wordt uitgelegd. Naast dit basismateriaal, wordt een tafel klaargezet met kosteloze materialen (zie overzicht materialen). Tenslotte zijn er delen van vuiliszakken om te verknippen en als zeil te gebruiken en sateprikkers om de zeilen aan de piepschuimboot te bevestigen.


Fase 2. Experimenterend ontwerpen
Deze stap duurt ongeveer 40 minuten
De kinderen krijgen 30 minuten om een zeilschip te ontwerpen. Hierbij moeten zij, al experimenterend, rekening houden met de vorm van het vaartuig, het oppervlak van het zeil, de stabiliteit van het vaartuig en de mee te geven vaarrichting (roer). Er mag geëxperimenteerd worden in de watertafel. Deze watertafel dient als windtunnel. De kinderen passen hun vaartuig al experimenterend en ontdekkend aan door bij te snijden en gebruik te maken van de diverse kosteloze materialen bij het opzetten van zeil en toevoegen van drijvers, roer en hiermee stabiliteit..


Fase 3. Dé wedstrijd
Deze stap duurt ongeveer 15 minuten
Fase 3 vindt plaats op een later moment. Alle leerlingen uit de klas hebben de ontwerpfase dan (op verschillende momenten) doorlopen. De ontworpen schepen worden bewaard en, liefst op een winderige dag, meegenomen naar een sloot of ander open water in de buurt. Hier worden de schepen te water gelaten. Gekozen kan worden uit een massastart of een tijdmeting over een bepaald traject. Welk schip is het succesvolste zeilschip?!


Bespreek het resultaat van de wedstrijd. Hoe komt het dat het snelste schip zo succesvol was? Wat was de oorzaak van het 'falen' van enkele andere schepen? Laat de kinderen verwoorden wat zij hebben gezien en welke conclusies ze op basis hiervan trekken.

In de praktijk komt dit er op neer dat de kinderen gaan concluderen op drie zaken: het zeil (oppervlak en stand van het zeil; een kind met zeilervaring reflecteerde op roterende zeilen, zodat gebruik gemaakt kon worden van loef- en lijzijde!). Verder reflecteren de kinderen op de vorm van het schip, stroomlijnen zorgt voor snelheid! Tenslotte is het evalueren van richting een belangrijk onderdeel. Hierbij reflecteren de kinderen veel op de vorm van het schip en (te) weinig op gebruik van een roer. Dit aspect benadrukken vraagt aandacht van de leerkracht.

Het gebruik van verschillende drijvers kwam niet goed uit de verf. De kinderen bleken erg gefocust op het snijden van de vorm. Toevoegen van drijvers zo eigenlijk in een tweede les moeten gebeuren. De tijd is in deze te beperkt.

+ Ik heb de les "scheepsontwerp" van de Ontdekhoek gebruikt als inspiratiebron. In het verleden ben ik hier met mijn dochter geweest en zij vond dit een geweldige opdracht. Ik heb geprobeerd de les uit te breiden en specifieker aan te laten sluiten op de bovenbouw, in een vorm die in ons techniekcircuit zou passen.
geen literatuur gebruikt
+ Ik heb gekozen de titel 'Vooruit met de fluyt', omdat de fluyt het succesvolste scheepstype uit de Gouden Eeuw was, het hoogtepunt van de Nederlandse zeilhistorie. Bovendien ontstond het schip door te expirimenteren met verschillende vormen en zeilen. https://nl.m.wikipedia.org/wiki/Fluitschip

geen kerndoelen benoemd
geen opmerkingen toegevoegd
Geplaatst door: Koentech
Werkzaam bij OBS De Twee Wieken
Leerkracht, locatieleider, ontwikkelaar
Bekijk profiel van Koentech

2 reviews op “Vooruit met de fluyt (Met de wind in de zeilen vooruit!)”

  1. tops:

    -leuke titel, misschien nog een subtitel toevoegen?
    -interessant onderwerp
    -koppeling theorie en praktijk

    tips:

    -meer visueel materiaal toevoegen; afbeeldingen/ filmpjes
    -gewicht (schroeven) gebruiken voor stabiliteit, zeker met echte wind.
    -toevoegen theoretische informatie over zeilen


    Ik zou deze lesbrief aanbevelen bij collega's: 3 / 5


    Deze lesbrief is van goede kwaliteit: 3 / 5


    Deze lesbrief is geschikt voor de doelgroep: 3 / 5


    Ik heb mijn doelen bereikt: 3 / 5


    Algemene waardering lesbrief: 3 / 5

  2. eindbeoordeling
    tops:

    -interessant onderwerp en goeie combinatie van praktijk en theorie; vakoverstijgend
    -gebruik en verwerking van bestaande bronnen
    -toepassing ontwerpcirkel
    -evaluatie nav de uitgevoerde les geeft extra informatie over aandachtspunten

    tips;

    -nadenken over variaties of vervolglessen op deze les, bijv. door meer uitdagingen te stellen aan de leerlingen
    -toevoegen filmpjes of foto’s van de leerlingen tijdens de les en de race.


    Ik zou deze lesbrief aanbevelen bij collega's: 4 / 5


    Deze lesbrief is van goede kwaliteit: 4 / 5


    Deze lesbrief is geschikt voor de doelgroep: 5 / 5


    Ik heb mijn doelen bereikt: 4 / 5


    Algemene waardering lesbrief: 5 / 5

Geef een review